Muzeum im. ks. dr. Władysława Łęgi Grudziądz

Muzeum w Grudziądzu to instytucja z ponad 140-letnią historią, która od 2005 roku nosi imię ks. dr. Władysława Łęgi – kapelana wojskowego, archeologa i etnografa, który w latach międzywojennych był honorowym kustoszem tej placówki. Nie jest to typowe muzeum zamknięte w jednym budynku. Składa się z kilku obiektów rozsianych po mieście: barokowego klasztoru benedyktynek, słynnych nadwiślańskich spichlerzy, Pałacu Opatek oraz Góry Zamkowej z wieżą Klimek. Każde z tych miejsc opowiada inną historię Grudziądza i regionu.

Warto tu zajrzeć przede wszystkim ze względu na spichlerze – te charakterystyczne czerwone budowle tworzące unikalną panoramę miasta od strony Wisły. To jeden z najbardziej rozpoznawalnych widoków w całym województwie kujawsko-pomorskim.

Historia muzeum i patrona placówki

Miejskie Muzeum Starożytności otwarto 15 czerwca 1884 roku, początkowo w szkole dla dziewcząt przy ulicy Klasztornej. Liczyło wtedy zaledwie 741 eksponatów archeologicznych z prywatnych kolekcji. Sześć lat później zbiory rozrosły się do ponad 3000 obiektów. W 1956 roku muzeum przeniesiono do barokowego kompleksu dawnego klasztoru benedyktynek przy ulicy Wodnej – tam mieści się do dziś.

Ks. dr Władysław Łęga, patron muzeum, to postać, której nie sposób pominąć mówiąc o kulturze Pomorza. Urodzony w 1889 roku w Miranach koło Sztumu, był nie tylko duchownym, ale przede wszystkim naukowcem – archeologiem, etnografem i historykiem. W Grudziądzu pełnił funkcję kapelana kościoła garnizonowego i prezesa miejscowego oddziału Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego. Kierował też Sekcją Muzealną, dbając o poszerzanie zbiorów muzealnych. Opublikował około 150 prac naukowych, w tym monografie ziemi chełmińskiej, okolic Świecia i Malborka. Zmarł w Sopocie w 1960 roku.

Nie każdy wie, że ks. Władysław Łęga był również podpułkownikiem proboszczem Wojska Polskiego. Służył jako kapelan w armii gen. Hallera, z którą wrócił do Polski w 1919 roku, a później przeszedł szlak bojowy na Wołyniu.

Co zobaczysz w spichlerzach – serce muzeum

Grudziądzkie spichlerze to budowle z XIV-XVII wieku, które powstały jako magazyny zbożowe i element systemu obronnego miasta. Najstarsze z nich, spichlerze nr 9 i 11, wzniesiono w połowie XIV wieku. W 1659 roku większość spłonęła, ale odbudowano je w jeszcze bardziej imponującej formie – niektóre sięgają niemal sześciu kondygnacji.

W najstarszym spichlerzu przy Bramie Wodnej mieści się wystawa „Historia Grudziądza”. Na czterech piętrach prześledzisz dzieje miasta od średniowiecza do 1939 roku. Ekspozycja ma układ chronologiczny – każde piętro to inna epoka. Zobaczysz tu oryginalne dokumenty krzyżackie, militaria, monety, pamiątki cechowe i przedmioty codziennego użytku. Jest też makieta miasta pokazująca jego układ przestrzenny.

W spichlerzach nr 13-15 czekają wystawy archeologiczne: „Średniowieczny gródek rycerski w Plemiętach”, „Biżuteria średniowieczna z Gruczna”, „Grudziądz w okresie wpływów rzymskich” oraz „Północna część ziemi chełmińskiej w pradziejach i średniowieczu”. Spichrz nr 17 prezentuje ekspozycję „Polski mundur kawaleryjski 1914-1945” oraz wystawę poświęconą Bronisławowi Malinowskiemu – legendarnemu biegaczowi, złotemu medaliście olimpijskiemu z Moskwy, który zginął w wypadku na moście w Grudziądzu w 1981 roku.

Muzeum Handlu Wiślanego FLIS – nowoczesna opowieść o rzece

W 2021 roku otwarto nowy oddział muzeum w zabytkowych spichlerzach nr 33 i 35 z XVI-XVII wieku. Muzeum Handlu Wiślanego to nowoczesna, multimedialna przestrzeń, która pokazuje Wisłę jako dawną „autostradę Europy”. Dowiesz się tu, jak funkcjonował handel zbożem, czym był flis i dlaczego Grudziądz stał się zimowym magazynem zboża z całej ziemi chełmińskiej.

Ekspozycja nie ogranicza się tylko do handlu – pokazuje też Wisłę jako miejsce rekreacji, zimowych i letnich rozrywek mieszkańców miasta. To ciekawa lekcja historii gospodarczej regionu, przedstawiona w przystępny, angażujący sposób.

Zespół 26 grudziądzkich spichlerzy otrzymał w 2017 roku tytuł Pomnika Historii. To jeden z nielicznych tak dobrze zachowanych ciągów spichlerzy w Polsce.

Pałac Opatek i kawaleria grudziądzka

Pałac Opatek przy ulicy Klasztornej to kolejny obiekt muzeum. Mieści się tu wystawa „Centrum Wyszkolenia Kawalerii w Grudziądzu 1920-1939”. Zobaczysz imponującą kolekcję broni białej, lance oraz rzeźbę naturalnej wielkości przedstawiającą kawalerzystów konno w cwale – nawiązuje ona do słynnych szarż 18. Pułku Ułanów Pomorskich i 14. Pułku Ułanów Jazłowieckich z września 1939 roku. Druga część sali przybliża historię szkoły i życie codzienne w koszarach.

Warto wspomnieć, że Pałac Opatek był zamknięty na remont w 2025 roku – planowane otwarcie przypadało na koniec listopada lub początek grudnia tego roku.

Barokowy klasztor i Galeria Malarstwa Pomorskiego

Główna siedziba muzeum przy ulicy Wodnej 3/5 to zespół dawnego klasztoru benedyktynek – jeden z najcenniejszych zabytków architektury barokowej na Pomorzu. W kameralnych wnętrzach klasztoru prezentowana jest Galeria Współczesnego Malarstwa Pomorskiego. To miejsce dla miłośników sztuki, którzy docenią dzieła o różnorodnych tendencjach artystycznych.

Góra Zamkowa i wieża Klimek – punkt widokowy nad Wisłą

Muzeum zarządza także Górą Zamkową z reliktami zamku krzyżackiego oraz wieżą Klimek, która po rekonstrukcji została oddana do użytku w grudniu 2014 roku jako punkt widokowy. To doskonałe miejsce na podziwianie panoramy Grudziądza i Wisły. Wieża jest dostępna codziennie w godzinach 9:00-20:00 (w sezonie letnim), a wstęp jest bezpłatny.

Dla kogo to muzeum?

Muzeum w Grudziądzu to propozycja dla różnych grup. Rodziny z dziećmi docenią interaktywne elementy w Muzeum Handlu Wiślanego i możliwość wspięcia się na wieżę Klimek. Miłośnicy historii spędzą godziny na wystawie w spichlerzu, przeglądając dokumenty i militaria. Pasjonaci archeologii znajdą tu bogate zbiory z okresu wpływów rzymskich i średniowiecza.

Dla osób zwiedzających Grudziądz w ramach weekendowego wyjazdu to obowiązkowy punkt programu – choćby ze względu na same spichlerze, które najlepiej prezentują się z perspektywy bulwaru wiślanego.

Informacje praktyczne – godziny, ceny, dojazd

Godziny otwarcia:

• W okresie od 1 maja do 30 września: wtorek-piątek 10:00-16:00, sobota-niedziela 10:00-18:00
• Poniedziałki – nieczynne
• Góra Zamkowa i wieża Klimek: codziennie 9:00-20:00 (sezon letni)

Ceny biletów:

• We wtorki (od maja do września) – wstęp bezpłatny na wszystkie wystawy stałe i czasowe
• Dzieci – bezpłatny wstęp na wystawy stałe przez cały rok
• Zajęcia edukacyjne i warsztaty – 7 zł od osoby
• Góra Zamkowa i wieża Klimek – wstęp bezpłatny

Jak dojechać:
Główna siedziba muzeum przy ul. Wodnej 3/5 znajduje się w centrum Grudziądza, w pobliżu Rynku. Spichlerze są dosięp ne z ulicy Spichrzowej, która biegnie wzdłuż Wisły. Muzeum Handlu Wiślanego mieści się przy ul. Spichrzowej 33-35. Do wszystkich obiektów można dojść pieszo – centrum Grudziądza jest kompaktowe i przyjazne dla pieszych.

Ile czasu przeznaczyć:
Na zwiedzanie samych wystaw w spichlerzach potrzeba około 1,5-2 godzin. Jeśli dodasz Muzeum Handlu Wiślanego i wejście na wieżę Klimek, zaplanuj 3-4 godziny. Pełne zwiedzanie wszystkich obiektów muzeum (wraz z Pałacem Opatek i Galerią Malarstwa) może zająć pół dnia.

Kontakt:
Telefon: 56 465 90 63
E-mail: [email protected]
Strona: www.muzeum.grudziadz.pl

Muzeum prowadzi bogatą działalność edukacyjną – organizuje lekcje muzealne, warsztaty dla dzieci, koncerty kameralne i konferencje naukowe. Wydaje też „Rocznik Grudziądzki” – interdyscyplinarne czasopismo naukowe z długoletnią tradycją, które od 1960 roku przybliża czytelnikom historię Grudziądza i ziemi chełmińskiej.